Przyprawy: to trzeba mieć w kuchni! Uniwersalne zioła

638177_pestle_and_mortarPowiedzieć, że potrawa bez przypraw jest jak zdanie bez kropki, to trochę mało. Porównać ją można raczej do książki bez jakichkolwiek  znaków interpunkcyjnych…

Bogate zaopatrzenie w sklepach, a także coraz bardziej wymyślne i coraz większe komplety specjalnych „przyprawników” skłaniają nas do uzupełniania naszej domowej kolekcji przypraw w sposób czasami wręcz przypadkowy i nieprzemyślany. Byle było dużo, byle zapełnić wszystkie słoiczki, bo „przecież przyprawy się nie psują”, bo „kto wie, do czego się może przydać”…

Przesadzanie z ilością przypraw to podobno w ogóle polska specjalność. Przesalamy potrawy, szalejemy z ilością czosnku, z rozmachem kręcimy młynkiem do pieprzu… Cóż, nawet, jeśli to prawda (choć my nie traktujemy poważnie tego typu uogólnień), trudno powiedzieć, czy w tym przypadku lepiej „za dużo”, czy „za mało”, czyli mdło…

Faktem jest jednak, że, abstrahując już od kwestii ilości, często po prostu źle się przyprawami posługujemy. Dotyczy to zwłaszcza tych bardziej egzotycznych, nie zakorzenionych w typowo polskiej kuchni, przywiezionych z dalszych wojaży lub upolowanych na bazarach z oryginalną żywnością.

A przecież właściwie użyta, naturalna przyprawa (czyli surowiec roślinny lub ich mieszanka: owoce, nasiona, liście, ziele, kora, korzenie, kłącza czy kwiaty) może zdziałać cuda na naszym talerzu. Podkreślić, dopełnić, wyostrzyć lub „zaokrąglić”,  a nawet zmienić smak potrawy (choć to ostatnie oczywiście nie jest w dobrej kuchni wskazane). Do tego dochodzą niebagatelne właściwości zdrowotne ziół i korzeni. Zachęcamy do jak najbardziej urozmaiconych eksperymentów – zarówno z tym, co już znamy, jak i z zupełnie nietypowymi, egzotycznymi dodatkami aromatycznymi. Byle z głową i… naturalnie!

Oto mały przegląd przypraw, których nie może zabraknąć w żadnej kuchni. Kilka pomysłów, garść inspiracji, ciekawe przepisy i porady. Na początek kuchenne przeboje z grupy przypraw ziołowych: bazylia, oregano, koperek, natka pietruszki. Uniwersalne i niezbędne.

Bazylia (bazylia pospolita)

Bardzo charakterystyczne ziółko o słodkawym smaku, mocno aromatyczne. „Królowa przypraw”. Łatwa w uprawie, również w warunkach domowych (więcej na ten temat tutaj).

Ciekawą odmianą, spotykaną często w kuchni azjatyckiej, jest bazylia amerykańska o cytrynowym aromacie (świetny dodatek do ryb i owoców morza).

Bogata w witaminę A, ułatwia trawienie – pobudza wydzielanie soków trawiennych, oczyszcza nerki, obniża poziom cholesterolu.

Bazylia została jakby stworzona jako towarzystwo do pomidora, w każdej postaci – czy to w klasycznej sałatce caprese, czy w spaghetti z sosem Napoli, czy w sałatce z suszonymi pomidorami i czosnkiem… Bazylia jest królową kuchni włoskiej, zaraz obok oregano najbardziej charakterystycznym ziołem ją definiującym. Jest też podstawowym składnikiem pysznego sosu pesto. Świetne zioło do zaprawiania oliwy. W wersji mniej typowej polecamy bazylię jako dodatek do truskawek we wszelkiej postaci. Pyszne połączenie!

1097227_fresh_food

Oregano (lebiodka pospolita)

Zioło o smaku dość ostrym, cierpkim, gorzkawym.

Ułatwia trawienie, wspomaga przepływ żółci, polecane jest przy chorobie wrzodowej żołądka i niedoczynności wątroby.

Oregano chyba najlepiej kojarzone jest z włoską pizzą i rzeczywiście sprawdza się wspaniale jako dodatek do sosów pomidorowych. Świetne do mięsa, ryb i zup, nadaje potrawom charakteru i „pazurka” bez nadmiernej pikanterii. Ziołem tym przyprawia się również likiery i wermuty.

Oregano tworzy wspaniałe połączenie z bazylią, tymiankiem,  kolendrą, cząbrem; wraz z tymi ziołami wchodzi w skład mieszanki prowansalskiej. Ostrożnie łączmy oregano z majerankiem – niektórzy uwielbiają to połączenie, ale jest to naprawdę intensywny, goryczkowaty miks.

Dodawajmy tę przyprawę na początku gotowania (sprawdza się jako baza aromatu) i uważajmy z jej ilością: zbyt dużo oregano w potrawie zdominuje jej smak i może stać się on zbyt gorzki.

741309_oregano

Koper

Koper to jedna z najbardziej popularnych, uniwersalnych i lubianych przypraw, a przy tym – jedna z najzdrowszych. Aromatyczny, lekko piekący, ale bynajmniej nie pikantny, kojarzy nam się z lekkimi wiosennymi daniami: posypujemy koperkiem (młodym koprem ogrodowym) młode ziemniaczki, dodajemy do mizerii z ogórków i śmietany czy jogurtu, do młodej gotowanej kapusty, do sałatek, gotowanych warzyw, do ryb, potraw z owoców morza, chłodników, masełek ziołowych i lekkich jasnych sosów (ze wspaniałym sosem koperkowym na czele).  Łodygi kopru to oczywiście obowiązkowy składnik do kiszenia ogórków.

Jedzmy jak najwięcej koperku w postaci świeżej – zawiera bardzo dużo witaminy C, witaminy A, E, D, K (rozpuszczalne w tłuszczach – do sałatki z koperkiem dodawajmy zawsze oliwę), witaminy z grupy B, a także żelazo i fosfor. Ponadto świetnie łagodzi zaburzenia trawienne, kolki (również dziecięce – słynną herbatkę z kopru „przerobiła” chyba każda mama!), obniża ciśnienie krwi, działa moczopędnie i pobudza laktację u kobiet karmiących.

1263245_dill

Klasyczny sos koperkowy – składniki:

  • 1 duży pęczek koperku
  • 250 ml wywaru z warzywnego (gotowanego z liściem laurowym)
  • 1 cebula
  • 250 ml ml słodkiej śmietanki (18%)
  • 1 łyżka mąki
  • szczypta gałki muszkatołowej
  • sól, świeżo mielony pieprz do smaku

Cebulę siekamy drobno i szklimy na patelni, aż będzie rumiana i miękka. Wywar warzywny zagotowujemy, zalewamy nim cebulkę i gotujemy chwilę na małym ogniu, tak by odparował do około 1/2. Wtedy dodajemy śmietankę i gałkę muszkatołową. Znów zagotowujemy całość, po czym wsypujemy posiekany koperek. Sos zagęszczamy mąką rozrobioną uprzednio w 1/2 szklanki wody (zawiesinę wlewamy bardzo ostrożnie, cały czas energicznie mieszając sos). Na koniec doprawiamy solą i pieprzem.

Wymarzony dodatek do drobiu, ryb, a także klasycznych pulpetów z mielonego mięsa.

Natka pietruszki

Jej łagodny, „warzywny” smak kojarzy się z domowymi obiadami: rosołem, zupą jarzynową, pastami jajecznymi do chleba. Przyprawiajmy natką twarożki, dodawajmy do sałatek. Dla fanów oryginalnego smaku pietruszki rarytas: pietruszkowe pesto.

1115181_parsley_leaf

Pietruszkowe pesto – składniki:

  • 2 pęczki natki pietruszki
  • Kilka listków bazylii
  • 4 ząbki czosnku
  • Garść pestek słonecznika
  • Garść pestek dyni
  • 5 łyżek startego parmezanu
  • Kilka kropel soku z cytryny
  • 2 suszone pomidory
  • Szczypta soli
  • 5 łyżek oliwy z oliwek

Wszystkie składniki miksujemyw blenderze na pastę. Przechowujemy w lodówce, w zamkniętym słoiczku najwyżej przez dwa tygodnie. Świetne jako dodatek do makaronów, pasta do chleba i dip – właściwie do wszystkiego :)

Natka pietruszki to kolejna przyprawowa bomba witaminowa: zawiera duże ilości witaminy C i A, żelazo, a także przeciwutleniacze, dzięki czemu znajduje uznanie w profilaktyce antynowotworowej. Oczyszcza organizm, działa przeciwmiażdżycowo.


VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
Przyprawy: to trzeba mieć w kuchni! Uniwersalne zioła, 10.0 out of 10 based on 2 ratings